Tổng quan
Như đã nêu trong phần Giới thiệu, nứt kẽ hậu môn là một vết rách dạng đường thẳng trong ống hậu môn, thường kéo dài từ đường lược đến rìa hậu môn.
Nứt kẽ hậu môn thường gặp ở người trưởng thành trẻ và trung niên, với tỷ lệ mắc cao nhất trong độ tuổi 15-40. Các chi tiết khác về tỷ lệ hiện mắc được trình bày trong phần Dịch tễ học.
Phần Sinh bệnh học nêu rằng nứt kẽ hậu môn thường khởi phát tại lớp da ống hậu môn (anoderm), từ đó kích hoạt các chu kỳ đau và chảy máu. Điều này dẫn đến bệnh chuyển sang mạn tính ở khoảng 40% người bị ảnh hưởng.
Phần Nguyên nhân bàn về các nguyên nhân thường gặp của nứt kẽ hậu môn như đi ngoài phân rắn, tiêu chảy bùng phát, sinh ngả âm đạo, giao hợp qua đường hậu môn, và thậm chí là phẫu thuật hậu môn trực tràng.
Phần Phân loại chia nứt kẽ hậu môn thành cấp tính và mạn tính dựa trên thời gian và đặc điểm lâm sàng.
Anal Fissure_Disease Summary
Nứt kẽ hậu môn thường gặp ở người trưởng thành trẻ và trung niên, với tỷ lệ mắc cao nhất trong độ tuổi 15-40. Các chi tiết khác về tỷ lệ hiện mắc được trình bày trong phần Dịch tễ học.
Phần Sinh bệnh học nêu rằng nứt kẽ hậu môn thường khởi phát tại lớp da ống hậu môn (anoderm), từ đó kích hoạt các chu kỳ đau và chảy máu. Điều này dẫn đến bệnh chuyển sang mạn tính ở khoảng 40% người bị ảnh hưởng.
Phần Nguyên nhân bàn về các nguyên nhân thường gặp của nứt kẽ hậu môn như đi ngoài phân rắn, tiêu chảy bùng phát, sinh ngả âm đạo, giao hợp qua đường hậu môn, và thậm chí là phẫu thuật hậu môn trực tràng.
Phần Phân loại chia nứt kẽ hậu môn thành cấp tính và mạn tính dựa trên thời gian và đặc điểm lâm sàng.
Anal Fissure_Disease SummaryTiền sử và khám thực thể
Phần Tiền sử liệt kê các triệu chứng thường gặp của nứt kẽ hậu môn như đau hậu môn, thường hiện diện cả khi nghỉ ngơi nhưng đau dữ dội khi đi tiêu; người bệnh mô tả quá trình đại tiện như “đi qua lưỡi dao”. Phần Khám thực thể mô tả các dấu hiệu xác nhận chẩn đoán quan sát được khi khám lâm sàng.
Chẩn đoán
Các tình trạng khác cần được loại trừ trong chẩn đoán nứt kẽ hậu môn được liệt kê trong phần Chẩn đoán phân biệt.
Quản lý
Phần Đánh giá liệt kê các xét nghiệm chẩn đoán khác có thể thực hiện khi không dễ dàng quan sát thấy vết nứt hậu môn.
Như đã đề cập trong phần Nguyên tắc điều trị, điều chỉnh chế độ ăn và điều trị nội khoa là điều trị ban đầu cho nứt kẽ hậu môn. Mục tiêu điều trị cũng được bàn trong phần này.
Phần Điều trị bằng thuốc bàn chi tiết về các thuốc hàng đầu và hàng thứ hai như thuốc đối kháng canxi, nitrat, tiêm độc tố botulinum, thuốc chủ vận muscarinic và thuốc đối kháng adrenergic.
Phần Điều trị không dùng thuốc bàn về các biện pháp khác như điều chỉnh chế độ ăn với khẩu phần giàu chất xơ và thực phẩm bổ sung, ngâm nước ấm (tắm ngồi), và cả sử dụng dầu khoáng.
Như đã nêu trong phần Phẫu thuật, phẫu thuật vẫn là tiêu chuẩn vàng trong điều trị nứt kẽ hậu môn mạn tính. Phần này cũng trình bày các can thiệp phẫu thuật khác nhau cho nứt kẽ hậu môn như tạo vạt che (advancement flap), cắt bỏ vết nứt (fissurectomy), và cắt cơ thắt trong bên (LIS).
Như đã đề cập trong phần Nguyên tắc điều trị, điều chỉnh chế độ ăn và điều trị nội khoa là điều trị ban đầu cho nứt kẽ hậu môn. Mục tiêu điều trị cũng được bàn trong phần này.
Phần Điều trị bằng thuốc bàn chi tiết về các thuốc hàng đầu và hàng thứ hai như thuốc đối kháng canxi, nitrat, tiêm độc tố botulinum, thuốc chủ vận muscarinic và thuốc đối kháng adrenergic.
Phần Điều trị không dùng thuốc bàn về các biện pháp khác như điều chỉnh chế độ ăn với khẩu phần giàu chất xơ và thực phẩm bổ sung, ngâm nước ấm (tắm ngồi), và cả sử dụng dầu khoáng.
Như đã nêu trong phần Phẫu thuật, phẫu thuật vẫn là tiêu chuẩn vàng trong điều trị nứt kẽ hậu môn mạn tính. Phần này cũng trình bày các can thiệp phẫu thuật khác nhau cho nứt kẽ hậu môn như tạo vạt che (advancement flap), cắt bỏ vết nứt (fissurectomy), và cắt cơ thắt trong bên (LIS).