Tổng quan
Hen phế quản là một bệnh không đồng nhất, đặc trưng bởi viêm đường hô hấp mạn tính và các triệu chứng kèm theo được trình bày trong phần Giới thiệu.
Trên toàn thế giới, hen phế quản đã ảnh hưởng khoảng 300 triệu người. Tỷ lệ mắc hen phế quản được trình bày chi tiết hơn trong phần Dịch tễ học.
Cơ chế của phản ứng quá mức đường thở và các chất trung gian gây viêm ở bệnh nhân hen phế quản được thảo luận tại phần Sinh lý bệnh.
Các Yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến kết quả xấu của bệnh hen phế quản, bao gồm các yếu tố từ cơn kịch phát hen, sự phát triển của hạn chế lưu lượng khí kéo dài và tác dụng không mong muốn của thuốc.
Hen phế quản có thể phân loại theo các kiểu hình hen hoặc mức độ khác nhau. Phần Phân loại trình bày các loại khác nhau này.
Trên toàn thế giới, hen phế quản đã ảnh hưởng khoảng 300 triệu người. Tỷ lệ mắc hen phế quản được trình bày chi tiết hơn trong phần Dịch tễ học.
Cơ chế của phản ứng quá mức đường thở và các chất trung gian gây viêm ở bệnh nhân hen phế quản được thảo luận tại phần Sinh lý bệnh.
Các Yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến kết quả xấu của bệnh hen phế quản, bao gồm các yếu tố từ cơn kịch phát hen, sự phát triển của hạn chế lưu lượng khí kéo dài và tác dụng không mong muốn của thuốc.
Hen phế quản có thể phân loại theo các kiểu hình hen hoặc mức độ khác nhau. Phần Phân loại trình bày các loại khác nhau này.
Tiền sử và khám thực thể
Biểu hiện lâm sàng liệt kê các triệu chứng thường gặp liên quan đến tắc nghẽn luồng khí.
Phần Tiền sử xác định các thông tin cần thu thập từ bệnh nhân để chẩn đoán hen phế quản và mức độ tình trạng bệnh.
Kết quả khám thực thể của bệnh nhân hen phế quản khi đến khám có thể bình thường nhưng phần Khám thực thể liệt kê nhiều dấu hiệu mà bệnh nhân có thể biểu hiện.
Phần Tiền sử xác định các thông tin cần thu thập từ bệnh nhân để chẩn đoán hen phế quản và mức độ tình trạng bệnh.
Kết quả khám thực thể của bệnh nhân hen phế quản khi đến khám có thể bình thường nhưng phần Khám thực thể liệt kê nhiều dấu hiệu mà bệnh nhân có thể biểu hiện.
Chẩn đoán
Các xét nghiệm để đo chức năng phổi nằm trong phần Xét nghiệm và hỗ trợ chẩn đoán.
Phần Chẩn đoán phân biệt liệt kê các bệnh có thể có triệu chứng giống hen, và những bệnh này cần được loại trừ, đặc biệt khi các triệu chứng không điển hình cho hen và chức năng phổi không hỗ trợ kết luận hen phế quản. Phần này cũng thảo luận về các nhóm chẩn đoán khó khăn có thể cần phải chuyển đến chuyên gia.
Phần Chẩn đoán phân biệt liệt kê các bệnh có thể có triệu chứng giống hen, và những bệnh này cần được loại trừ, đặc biệt khi các triệu chứng không điển hình cho hen và chức năng phổi không hỗ trợ kết luận hen phế quản. Phần này cũng thảo luận về các nhóm chẩn đoán khó khăn có thể cần phải chuyển đến chuyên gia.
Điều trị
Sau khi chẩn đoán hen được thực hiện, khuyến cáo nên bắt đầu điều trị bằng corticosteroid (dạng hít, liều thấp) càng sớm càng tốt để đạt kết quả tốt hơn. Điều này phụ thuộc vào các triệu chứng mà bệnh nhân đang gặp phải, các yếu tố nguy cơ, bệnh đi kèm và sự ưu tiên trong điều trị.
Mục tiêu của việc điều trị và các chiến lược điều trị được thảo luận trong phần Nguyên tắc điều trị.
Điều trị bằng thuốc bao gồm các khuyến nghị của Sáng kiến Toàn cầu về Hen (GINA) về điều trị ban đầu dựa trên các triệu chứng và kế hoạch quản lý dài hạn cho việc kiểm soát hen phế quản, bao gồm các thuốc kiểm soát và thuốc giảm triệu chứng được cung cấp ở mỗi bậc điều trị. Phần này cũng thảo luận thêm về liệu pháp từng bậc dựa trên kiểm soát và duy trì.
Các phương pháp quản lý khác như liệu pháp miễn dịch dị ứng và nhiệt trị phế quản được thảo luận chi tiết trong phần Điều trị không dùng thuốc.
Các quy trình đánh giá và quản lý chi tiết của các Đợt cấp của hen có một mục riêng.
Các biện pháp có thể được thực hiện để ngăn ngừa sự phát triển của hen và giảm thiểu các đợt cấp được đề cập trong mục Phòng ngừa.
Việc theo dõi bệnh nhân là một phần quan trọng trong quản lý các đợt cấp của hen phế quản. Tần suất tái khám và theo dõi bệnh nhân hen được thảo luận trong phần Theo dõi.
Mục tiêu của việc điều trị và các chiến lược điều trị được thảo luận trong phần Nguyên tắc điều trị.
Điều trị bằng thuốc bao gồm các khuyến nghị của Sáng kiến Toàn cầu về Hen (GINA) về điều trị ban đầu dựa trên các triệu chứng và kế hoạch quản lý dài hạn cho việc kiểm soát hen phế quản, bao gồm các thuốc kiểm soát và thuốc giảm triệu chứng được cung cấp ở mỗi bậc điều trị. Phần này cũng thảo luận thêm về liệu pháp từng bậc dựa trên kiểm soát và duy trì.
Các phương pháp quản lý khác như liệu pháp miễn dịch dị ứng và nhiệt trị phế quản được thảo luận chi tiết trong phần Điều trị không dùng thuốc.
Các quy trình đánh giá và quản lý chi tiết của các Đợt cấp của hen có một mục riêng.
Các biện pháp có thể được thực hiện để ngăn ngừa sự phát triển của hen và giảm thiểu các đợt cấp được đề cập trong mục Phòng ngừa.
Việc theo dõi bệnh nhân là một phần quan trọng trong quản lý các đợt cấp của hen phế quản. Tần suất tái khám và theo dõi bệnh nhân hen được thảo luận trong phần Theo dõi.
Câu hỏi thường gặp
Những đặc điểm lâm sàng nào gợi ý chẩn đoán hen phế quản?
Người bệnh thường có nhiều hơn một triệu chứng hô hấp, bao gồm khò khè, khó thở, cảm giác nặng ngực và ho. Các triệu chứng thường không liên tục và thay đổi, có thể nặng hơn vào ban đêm hoặc khi thức dậy, và có thể khởi phát do gắng sức, dị nguyên, chất kích thích, thay đổi thời tiết, thuốc hoặc nhiễm virus đường hô hấp. Tình trạng tắc nghẽn luồng khí đi kèm thường tự hồi phục hoặc hồi phục sau điều trị. Xem thêm
Hạn chế luồng khí biến đổi trong hen phế quản được xác nhận như thế nào?
Khuyến cáo đo phế dung để xác định tình trạng hạn chế luồng khí và mức độ hồi phục bằng cách đo FEV1 và dung tích sống gắng sức. Mức tăng FEV1 hoặc dung tích sống gắng sức ít nhất 12% và 200 mL sau khi dùng thuốc giãn phế quản giúp xác nhận tình trạng hạn chế luồng khí biến đổi. Khi không có điều kiện đo phế dung, mức độ cải thiện lưu lượng đỉnh thở ra ít nhất là 20% sau khi dùng thuốc giãn phế quản sẽ gợi ý hen phế quản. Xem thêm
Cần đánh giá những yếu tố nào trước khi điều chỉnh điều trị?
Đánh giá các triệu chứng ban ngày, hạn chế hoạt động, tình trạng thức giấc hoặc ho về đêm và việc sử dụng thuốc cắt cơn trong bốn tuần trước đó. Cũng cần đánh giá các yếu tố nguy cơ gây đợt cấp, suy giảm chức năng phổi và tác dụng không mong muốn của thuốc. Triệu chứng hiện tại, bệnh đồng mắc, mức độ tuân thủ điều trị, kỹ thuật sử dụng dụng cụ hít và nguyện vọng của người bệnh cần được xem xét trong chu trình liên tục gồm đánh giá, điều trị và tái đánh giá. Xem thêm
Điều trị thuốc dài hạn thì nên ưu tiên gì?
Nên bắt đầu điều trị với phác đồ có chứa corticosteroid dạng hít liều thấp ngay khi chẩn đoán hen phế quản. Phác đồ ban đầu phụ thuộc vào triệu chứng hiện tại, yếu tố nguy cơ, bệnh đồng mắc và lựa chọn điều trị. Ở người có triệu chứng không thường xuyên hoặc triệu chứng xuất hiện dưới năm lần mỗi tuần, với chức năng phổi bình thường hoặc giảm nhẹ, ưu tiên sử dụng khi cần corticosteroid dạng hít liều thấp phối hợp formoterol. Xem thêm
Những dấu hiệu nào cho thấy đợt cấp hen phế quản nặng?
Đợt cấp nặng có thể biểu hiện bằng nhịp thở trên 30 lần/phút, mạch trên 120 lần/phút, độ bão hòa oxy dưới 90% và lưu lượng đỉnh thở ra bằng hoặc dưới 50% giá trị dự đoán hoặc giá trị tốt nhất của cá nhân. Người bệnh có thể sử dụng cơ hô hấp phụ, chỉ nói được từng từ, ngồi cúi người ra trước và có vẻ kích động. Cần chuyển ngay người bệnh đến bệnh viện. Xem thêm
