Depression โรคซึมเศร้า Initial Assessment

อาการแสดงทางคลินิก

การซักประวัติ

การวินิจฉัย และเกณฑ์การวินิจฉัย

1. การตรวจร่างกาย 
2. การตรวจสภาพจิตใจ 
3. ประวัติโรคปัจจุบันและอดีต 
4. ประวัติความคิดและพฤติกรรมฆ่าตัวตาย 
5. ประวัติทางการแพทย์ทั่วไป 
6. ประวัติทางจิตเวช รวมอาการ mania เนื่องจากอาการ mania ควรให้การวินิจฉัยโรคอารมณ์สองขั้ว (bipolar disorder) 
7. ประวัติโรคจิตเวชในครอบครัว 
8. ประวัติการใช้สารเสพติด 
9. การทบทวนยาที่ใช้ 
10. การประเมินอาการทางจิตเวช 
11. การตรวจคัดกรอง  (Patient Health Questionnaire (PHQ)-9, PHQ-2 หรือ Two-Question Screen, Beck Depression Inventory for Primary Care) 
12. การประเมินอาการบกพร่องในการทำงาน 
13. การประเมินอาการของเหตุการณ์และความเครียดในชีวิต ตัวระบุทางคลินิก (clinical specifiers) ที่สามารถใช้ประกอบการตัดสินใจเลือกแนวทางการรักษา ได้แก่ การมีลักษณะดังต่อไปนี้: ความทุกข์วิตกกังวล (anxious distress) อาการผิดปกติเด่นด้านการเคลื่อนไหว (catatonic) การจมอยู่กับความเศร้า (melancholic) ลักษณะทั่วไป (typical) อาการทางจิต (psychotic) หรือ ลักษณะผสม (mixed features) รูปแบบตามฤดูกาล (seasonal pattern) ความบกพร่องทางความคิดความเข้าใจ (cognitive dysfunction) การรบกวนการนอนหลับ (sleep disturbances) หรืออาการทางกาย (somatic symptoms) 

เกณฑ์ในการวินิจฉัย 

•  เกณฑ์นี้ใช้ตามมาตรฐานการวินิจฉัย DSM-5 TR โดยจะวินิจฉัยว่าเป็นโรคซึมเศร้าเมื่อมีอาการต่อไปนี้มากกว่าหรือเท่ากับ 5 อาการ ซึ่งก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในการดำเนินชีวิตประจำวัน และต้องปรากฏต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 2 สัปดาห์ (โดยอย่างน้อย 1 ในอาการนั้นต้องเป็นอารมณ์เศร้า หรือ ขาดความสนใจ/ความสุขในกิจกรรม): 
  • อารมณ์เศร้าในผู้ใหญ่ หรืออารมณ์หงุดหงิดในเด็ก ซึ่งอาจเป็นจากการรายงานตนเองหรือสังเกตได้ โดยเกิดขึ้นเกือบตลอดวัน แทบทุกวัน
  • ขาดความสนใจหรือความสุข หรือมีความสนใจหรือความสุขลดลงในกิจกรรมเกือบทั้งหมด เป็นส่วนใหญ่ของวัน แทบทุกวัน
  • น้ำหนักลดลงอย่างมีนัยสำคัญเมื่อไม่ได้อยู่ในช่วงควบคุมน้ำหนัก น้ำหนักเพิ่มขึ้น หรือความอยากอาหารผิดปกติในผู้ใหญ่ (เช่น เปลี่ยนแปลง ≥ ร้อยละ 5 ของน้ำหนักตัวภายใน 1 เดือน) ในเด็กอาจแสดงออกเป็นน้ำหนักไม่เพิ่มตามเกณฑ์ที่ควรเป็น
  • การนอนหลับผิดปกติ อาจเป็นทั้งอาการนอนไม่หลับหรือนอนมากเกินไป เกิดขึ้นเกือบทุกวัน
  • ความผิดปกติทาง psychomotor อาการกระสับกระส่ายหรือเชื่องช้า
  • รู้สึกอ่อนเพลียหรือขาดพลังงาน เกือบทุกวัน
  • รู้สึกว่าตนเองไร้ค่า หรือรู้สึกผิดอย่างไม่เหมาะสม เกือบทุกวัน
  • ไม่สามารถมีสมาธิหรือตัดสินใจได้
  • มีความคิดเกี่ยวกับความตายบ่อยครั้ง อาจรวมถึงความคิดหรือแผนฆ่าตัวตาย

• อาการเหล่านี้ต้องก่อให้เกิดความบกพร่องอย่างมีนัยสำคัญในด้านสังคม การงาน หรือด้านอื่น ๆ ของการดำเนินชีวิต
• อาการเหล่านี้ต้องไม่เป็นผลมาจากสารใด ๆ หรือภาวะทางการแพทย์ทั่วไป 
• ภาวะนี้ต้องไม่เกิดจากโรค schizoaffective disorder โรคจิตเภท โรคหลงผิด หรือโรคอื่น ๆ ในกลุ่ม schizophrenia spectrum และ psychotic disorders อื่น ๆ
• ไม่มีประวัติ manic หรือ hypomanic episode เกิดขึ้น
• การแยกแยะระหว่างความเศร้าธรรมดาหรือการโศกเศร้าจากการสูญเสีย กับโรคซึมเศร้านั้นมีความสำคัญ
  • การสูญเสียอาจก่อให้เกิดความทุกข์ทรมานอย่างมาก แต่โดยทั่วไปไม่ทำให้เกิดโรคซึมเศร้า
  • เมื่อมีการสูญเสียและโรคซึมเศร้าเกิดขึ้นพร้อมกัน โรคซึมเศร้าจะมีอาการรุนแรงกว่า ส่งผลต่อการทำงานมากกว่า และมีพยากรณ์โรคที่แย่กว่าเมื่อเทียบกับการสูญเสียเพียงอย่างเดียว
  • การวินิจฉัยโรคซึมเศร้าในผู้ป่วยที่ประสบกับการสูญเสียอย่างรุนแรง จำเป็นต้องอาศัยการประเมินทางคลินิกโดยพิจารณาจากประวัติผู้ป่วยและบริบททางวัฒนธรรมในการแสดงออกของความโศกเศร้า

Depression_Initial Assessment 2