Tổng quan
Mụn trứng cá là bệnh lý viêm da mạn tính, đặc trưng bởi các nhân mụn mở và/hoặc đóng (mụn đầu đen và mụn đầu trắng) và các tổn thương viêm bao gồm mụn viêm, mụn mủ hoặc mụn bọc, được đề cập trong phần Giới thiệu.
Tỷ lệ mắc bệnh chung của mụn trứng cá là 20,5%, với tỷ lệ cao nhất ghi nhận ở độ tuổi 16-24. Phần Dịch tễ học thảo luận về tỷ lệ mắc theo khu vực của mụn trứng cá.
Sự phát triển của mụn trứng cá liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau và phần Sinh lý bệnh và Yếu tố nguy cơ thảo luận chi tiết hơn về các yếu tố này.
Phân loại mụn trứng cá dựa trên các tổn thương đã xuất hiện và vị trí phân bố. Các loại mụn trứng cá được liệt kê và mô tả trong phần Phân loại.
Tỷ lệ mắc bệnh chung của mụn trứng cá là 20,5%, với tỷ lệ cao nhất ghi nhận ở độ tuổi 16-24. Phần Dịch tễ học thảo luận về tỷ lệ mắc theo khu vực của mụn trứng cá.
Sự phát triển của mụn trứng cá liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau và phần Sinh lý bệnh và Yếu tố nguy cơ thảo luận chi tiết hơn về các yếu tố này.
Phân loại mụn trứng cá dựa trên các tổn thương đã xuất hiện và vị trí phân bố. Các loại mụn trứng cá được liệt kê và mô tả trong phần Phân loại.
Tiền sử và khám thực thể
Phần Tiền sử đề cập đến việc tìm thông tin về các phương pháp điều trị trước đây, có thể cần thiết khi khai thác thông tin từ bệnh nhân, cũng như các yếu tố góp phần khác được liệt kê trong phần này.
Trong quá trình Khám thực thể, nên kiểm tra các tổn thương nhìn thấy được và vị trí phân bố để phân loại mụn trứng cá mà bệnh nhân mắc phải.
Trong quá trình Khám thực thể, nên kiểm tra các tổn thương nhìn thấy được và vị trí phân bố để phân loại mụn trứng cá mà bệnh nhân mắc phải.
Chẩn đoán
Phần Đánh giá liệt kê các phương pháp tính điểm khác nhau được sử dụng để phân loại tổn thương mụn trứng cá. Hiện nay, không có hệ thống phân loại hoặc thang điểm chung nào được khuyến cáo cho mụn trứng cá. Phần này cũng bàn luận về phân loại mức độ nặng theo Lehman.
Phần Chẩn đoán phân biệt liệt kê các bệnh về da khác có thể được xem xét khi chẩn đoán nếu không có mụn đầu đen.
Phần Chẩn đoán phân biệt liệt kê các bệnh về da khác có thể được xem xét khi chẩn đoán nếu không có mụn đầu đen.
Điều trị
Phần Nguyên tắc điều trị bàn luận về mục tiêu điều trị và các giai đoạn điều trị mụn trứng cá bằng thuốc.
Các thuốc dùng tại chỗ như retinoid, acid azelaic, benzoyl peroxide, kháng sinh, acid salicylic và clascoterone được sử dụng để điều trị mụn trứng cá được bàn luận chi tiết trong phần Điều trị bằng thuốc. Trong phần này, các lưu ý khi lựa chọn thuốc tác dụng tại chỗ cũng được liệt kê. Các thuốc uống (như kháng sinh, isotretinoin, corticosteroid), corticosteroid dạng tiêm vào tổn thương và các điều trị bổ trợ cũng được bàn luận trong phần này.
Trong phần Điều trị không dùng thuốc, giáo dục bệnh nhân, chế độ ăn uống và các khuyến cáo về chăm sóc da được nêu ra và bàn luận chi tiết. Mô tả về các thiết bị sử dụng năng lượng cũng được nêu trong phần này.
Các thuốc dùng tại chỗ như retinoid, acid azelaic, benzoyl peroxide, kháng sinh, acid salicylic và clascoterone được sử dụng để điều trị mụn trứng cá được bàn luận chi tiết trong phần Điều trị bằng thuốc. Trong phần này, các lưu ý khi lựa chọn thuốc tác dụng tại chỗ cũng được liệt kê. Các thuốc uống (như kháng sinh, isotretinoin, corticosteroid), corticosteroid dạng tiêm vào tổn thương và các điều trị bổ trợ cũng được bàn luận trong phần này.
Trong phần Điều trị không dùng thuốc, giáo dục bệnh nhân, chế độ ăn uống và các khuyến cáo về chăm sóc da được nêu ra và bàn luận chi tiết. Mô tả về các thiết bị sử dụng năng lượng cũng được nêu trong phần này.
Câu hỏi thường gặp
Tổn thương mụn trứng cá thông thường được phân loại như thế nào?
Mụn trứng cá được phân loại thành mụn trứng cá có nhân, mụn trứng cá sẩn-mụn mủ, mụn trứng cá bọc hoặc mụn trứng cá dạng bọc-nang. Mụn trứng cá có nhân (không viêm), gồm nhân đóng (mụn đầu trắng) và nhân mở (mụn đầu đen). Mụn trứng cá sẩn-mụn mủ là dạng viêm, gồm các nốt sẩn và mụn mủ. Mụn trứng cá bọc và dạng bọc-nang là mụn trứng cá viêm nặng, với các nốt, nang và mụn mủ sâu. Xem thêm
Mức độ nặng của mụn trứng cá nên được đánh giá như thế nào?
Đánh giá cần xem xét số lượng và loại tổn thương, mức độ nặng của bệnh, vị trí giải phẫu bị ảnh hưởng và xu hướng hình thành sẹo. Mặc dù chưa có hệ thống phân độ mụn trứng cá thống nhất được khuyến cáo, có thể sử dụng các hệ thống đếm và phân độ tổn thương. Cần đặc biệt chú ý đến các tổn thương nặng nhất vì điều trị phù hợp những tổn thương này thường đồng thời sẽ kiểm soát được các tổn thương nhẹ hơn. Xem thêm
Lựa chọn điều trị mụn trứng cá theo mức độ nặng như thế nào?
Điều trị dựa trên phân loại và mức độ nặng của tổn thương mụn trứng cá, điều trị trước đó, khả năng mang thai và các yếu tố góp phần. Điều trị tại chỗ là phương pháp chính đối với mụn trứng cá nhẹ, trong khi mụn trứng cá mức độ trung bình đến nặng thường cần phối hợp điều trị tại chỗ và toàn thân. Mục tiêu điều trị là làm sạch tổn thương, phòng ngừa biến chứng về thực thể và tâm lý, duy trì lui bệnh và giảm tái phát. Xem thêm
Khi nào khuyến cáo sử dụng retinoid tại chỗ để điều trị mụn trứng cá?
Retinoid tác dụng tại chỗ như adapalene, tazarotene, tretinoin và trifarotene là các thuốc điều trị đầu tay hiệu quả đối với mụn trứng cá có nhân và mụn trứng cá viêm. Thuốc làm giảm hình thành vi nhân của mụn trứng cá, hạn chế phát triển tổn thương mới và thúc đẩy bong biểu mô nang lông. Retinoid có thể được dùng đơn trị cho mụn trứng cá có nhân mức độ nhẹ, không viêm; hoặc phối hợp với các thuốc khác đối với mụn trứng cá viêm hoặc mụn trứng cá mức độ trung bình đến nặng. Xem thêm
Kháng sinh nên được sử dụng như thế nào để điều trị mụn trứng cá?
Kháng sinh tại chỗ hữu ích đối với mụn trứng cá viêm mức độ nhẹ đến trung bình, nhưng nên phối hợp với benzoyl peroxide hoặc retinoid tại chỗ để giảm tình trạng đề kháng với thuốc kháng khuẩn. Kháng sinh đường uống thường được sử dụng cho mụn trứng cá viêm mức độ trung bình đến nặng, không đáp ứng với phác đồ phối hợp tại chỗ hoặc có nguy cơ cao hình thành sẹo. Không nên dùng kháng sinh đơn trị liệu cho mụn trứng cá mức độ trung bình đến nặng. Xem thêm
