Nứt kẽ hậu môn Tổng quan về bệnh

Nứt kẽ hậu môn là một vết rách dạng đường thẳng trong ống hậu môn, thường kéo dài từ đường lược đến rìa hậu môn. Vị trí có thể ở đường giữa sau hoặc trước (nguyên phát) hoặc nằm ở vị trí không điển hình, lệch khỏi đường giữa thì cần khảo sát các bệnh lý nền (thứ phát).

Nứt kẽ hậu môn thường gặp ở người trưởng thành trẻ và trung niên. Tỷ lệ mắc cao nhất của nứt kẽ hậu môn ở độ tuổi 15-40. Ước tính tỷ lệ mắc suốt đời của nứt kẽ hậu môn khoảng 11%, nam và nữ có nguy cơ như nhau. Tại Hoa Kỳ (US), có tới 230.000 đến 342.000 ca mới được chẩn đoán hàng năm.

Lớp da ống hậu môn (anoderm), là lớp biểu mô lót ống hậu môn (nằm xa đường lược), rất dễ bị vi chấn thương và rách do stress cơ học lặp đi lặp lại và/hoặc tăng áp lực trong lòng ống. Nứt kẽ hậu môn thường bắt đầu tại đây, trong khoảng nửa đoạn xa của ống hậu môn. Vết rách sau đó kích hoạt các chu kỳ đau và chảy máu, dẫn đến hình thành nứt kẽ hậu môn mạn tính ở khoảng 40% trường hợp.

Tổn thương khi đại tiện, thường do đi ngoài phân rắn hoặc tiêu chảy bùng phát, được cho là khởi phát hình thành nứt kẽ hậu môn. Sinh ngả âm đạo, giao hợp qua đường hậu môn và phẫu thuật hậu môn trực tràng cũng có thể gây tổn thương ống hậu môn.

Nứt kẽ hậu môn cấp tính và mạn tính

Nứt kẽ hậu môn cấp tính là các nứt rách hoặc nẻ đơn giản ở lớp da ống hậu môn, hiện diện <8 tuần. Những vết nứt không lành sau 8 tuần được xem là mạn tính. Nứt kẽ hậu môn mạn tính có thể có các thay đổi thứ phát (ví dụ mẩu da thừa ở đoạn xa của vết rách, nhú hậu môn phì đại ở đoạn gần của vết rách, bờ cuộn, xơ hóa bờ hoặc loét sâu kèm lộ cơ thắt trong hậu môn ở đáy vết rách). Điều này là hệ quả của tăng trương lực cơ thắt trong hậu môn, dẫn đến thiếu máu cục bộ tại chỗ và lâu lành vết thương.