Tổng quan
Rối loạn lipid máu là tình trạng bất thường trong quá trình chuyển hóa lipoprotein, có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Định nghĩa về rối loạn lipid máu và tỷ lệ mắc bệnh này được trình bày trong phần Giới thiệu và Dịch tễ học.
Các loại lipid lưu thông trong máu dưới dạng lipoprotein có ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch và được thảo luận trong phần Sinh lý bệnh. Phần Nguyên nhân liệt kê các yếu tố khác nhau khiến bệnh nhân dễ mắc bệnh mạch vành do rối loạn lipid máu.
Các loại rối loạn lipid máu khác nhau được xác định và thảo luận trong phần Phân loại.
Các loại lipid lưu thông trong máu dưới dạng lipoprotein có ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch và được thảo luận trong phần Sinh lý bệnh. Phần Nguyên nhân liệt kê các yếu tố khác nhau khiến bệnh nhân dễ mắc bệnh mạch vành do rối loạn lipid máu.
Các loại rối loạn lipid máu khác nhau được xác định và thảo luận trong phần Phân loại.
Chẩn đoán
Tần suất tầm soát rối loạn lipid máu thay đổi tùy theo nhóm tuổi, được trình bày trong phần Tầm soát.
Các xét nghiệm để tầm soát và chẩn đoán rối loạn lipid máu ở bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh này được thảo luận trong phần Xét nghiệm và hỗ trợ chẩn đoán.
Các bệnh có thể có triệu chứng tương tự với rối loạn lipid máu và cần được loại trừ được liệt kê trong phần Chẩn đoán phân biệt.
Các xét nghiệm để tầm soát và chẩn đoán rối loạn lipid máu ở bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh này được thảo luận trong phần Xét nghiệm và hỗ trợ chẩn đoán.
Các bệnh có thể có triệu chứng tương tự với rối loạn lipid máu và cần được loại trừ được liệt kê trong phần Chẩn đoán phân biệt.
Quản lý
Phân loại bệnh nhân dựa trên nguy cơ mắc bệnh tim mạch và phân tầng nguy cơ được thực hiện để đánh giá bệnh nhân rối loạn lipid máu và điều này được thảo luận trong phần Đánh giá. Trong phần này, các tiêu chuẩn xác định trên lâm sàng của hội chứng chuyển hóa cũng được liệt kê.
Mục tiêu điều trị lipid máu được xác định trong phần Nguyên tắc điều trị.
Chi tiết về các lựa chọn điều trị để giảm LDL-C và TG, tăng HDL-C được trình bày trong phần Điều trị bằng thuốc. Việc điều trị các loại rối loạn lipid máu cụ thể cũng được thảo luận trong phần này.
Các chiến lược thay đổi lối sống như khuyến cáo về chế độ ăn, hoạt động thể chất, giảm cân, uống rượu và cai thuốc lá được thảo luận chi tiết trong phần Điều trị không dùng thuốc.
Mục tiêu điều trị lipid máu được xác định trong phần Nguyên tắc điều trị.
Chi tiết về các lựa chọn điều trị để giảm LDL-C và TG, tăng HDL-C được trình bày trong phần Điều trị bằng thuốc. Việc điều trị các loại rối loạn lipid máu cụ thể cũng được thảo luận trong phần này.
Các chiến lược thay đổi lối sống như khuyến cáo về chế độ ăn, hoạt động thể chất, giảm cân, uống rượu và cai thuốc lá được thảo luận chi tiết trong phần Điều trị không dùng thuốc.
Câu hỏi thường gặp
Ai nên được sàng lọc rối loạn lipid máu?
Tất cả người trưởng thành khỏe mạnh trên 20 tuổi nên được sàng lọc để ghi nhận nồng độ lipid ban đầu và đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch do xơ vữa. Hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh nên được sàng lọc mỗi 4–6 năm. Cần đánh giá sớm hơn và thường xuyên hơn ở người bệnh có các yếu tố nguy cơ tim mạch hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm. Xem thêm
Những phát hiện nào gợi ý tăng cholesterol máu có tính gia đình?
Cần nghĩ đến tăng cholesterol máu có tính gia đình ở người bệnh có LDL-C tăng rõ rệt, bệnh tim mạch do xơ vữa khởi phát sớm hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm hoặc tăng cholesterol máu nặng. U vàng ở gân (tendon xanthomas), ban vàng mí mắt (xanthelasma) và vòng cung giác mạc (corneal arcus) xuất hiện sớm có thể hỗ trợ chẩn đoán. Người thân trong gia đình có thể cần được sàng lọc lipid khi nghi ngờ rối loạn lipid máu có tính di truyền. Xem thêm
Khi nào nên ưu tiên xét nghiệm lipid lúc đói?
Có thể sử dụng xét nghiệm lipid lúc đói hoặc không nhịn đói để sàng lọc và ước tính nguy cơ tim mạch. Khuyến cáo xét nghiệm lúc đói khi đánh giá ban đầu ở người bệnh có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch do xơ vữa khởi phát sớm hoặc tăng lipid máu do di truyền, cũng như khi theo dõi tăng triglyceride máu. Cũng khuyến cáo đo LDL-C lúc đói khi nồng độ triglyceride tăng cao. Xem thêm
Những người bệnh nào nên được điều trị bằng statin?
Khuyến cáo dùng statin cho người trưởng thành từ 21 tuổi trở lên có bệnh tim mạch do xơ vữa trên lâm sàng hoặc LDL-C ≥ 190 mg/dL. Statin cũng được chỉ định ở một số người trưởng thành 40–75 tuổi bị đái tháo đường và có LDL-C 70–189 mg/dL, hoặc không bị đái tháo đường nhưng có ước tính nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa trong 10 năm tăng cao. Xem thêm
Nên theo dõi điều trị rối loạn lipid máu với tần suất như thế nào?
Đánh giá đáp ứng với điều trị giảm LDL-C và điều chỉnh lối sống bằng cách xét nghiệm lại bilan lipid sau 4–12 tuần kể từ khi bắt đầu điều trị statin hoặc điều chỉnh liều. Sau đó, lặp lại xét nghiệm mỗi 3–12 tháng khi cần. Người bệnh có nguy cơ tim mạch rất cao có thể cần theo dõi lipid sau 4–6 tuần và tái khám sớm sau 3 tháng. Xem thêm
