Ung thư biểu mô tế bào gan Tổng quan về bệnh

Ung thư biểu mô tế bào gan là ung thư bắt nguồn từ gan.

Ung thư biểu mô tế bào gan là loại ung thư gan nguyên phát thường gặp nhất, chiếm khoảng 75-85% các trường hợp, và là nguyên nhân gây tử vong liên quan đến ung thư thường gặp hàng thứ tư trên toàn thế giới. Là ung thư thường gặp đứng hàng thứ sáu trên thế giới; đứng hàng thứ năm ở nam giới và thứ chín ở nữ giới. Ung thư biểu mô tế bào gan thường gặp ở nam giới hơn, có thể do tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B và C cao hơn, sự khác biệt về nội tiết tố, cùng với thói quen hút thuốc và sử dụng rượu bia. Tỷ lệ mới mắc ung thư biểu mô tế bào gan tăng theo tuổi ở cả hai giới, có thể do thời gian phơi nhiễm lâu hơn với các yếu tố nguy cơ như virus viêm gan B, viêm gan nhiễm mỡ không do rượu và việc sử dụng rượu bia.

Năm 2020, đa số ca ung thư biểu mô tế bào gan mới xuất hiện ở châu Á và châu Phi. Bắc Âu và Nam Trung Á có tỷ lệ mới mắc thấp nhất. Người châu Á có tỷ lệ mới mắc ung thư biểu mô tế bào gan cao nhất so với người da đen, người Hispanic và người da trắng. 71% các trường hợp ung thư gan trên toàn thế giới được ghi nhận ở Đông Á (55,6%), Đông Nam Á (10,6%) và Trung Nam Á (5,2%). Tại Singapore, ung thư gan là ung thư thường gặp đứng hàng thứ năm ở nam giới, là nguyên nhân gây tử vong thường gặp đứng hàng thứ ba ở nam giới và thứ tư ở nữ giới. Ở vùng châu Phi hạ Sahara, ung thư biểu mô tế bào gan là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ hai ở nam giới và thứ tư ở nữ giới. Tỷ lệ mắc ở nam giới cao hơn gấp 2 lần so với nữ giới.

Khoảng 80% trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan do nhiễm virus viêm gan B (HBV) và/hoặc virus viêm gan C (HCV), nhất là ở người bị xơ gan. Những nguyên nhân khác có thể dẫn đến xơ gan bao gồm bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu hoặc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa, tiêu thụ rượu bia quá mức, bệnh thừa sắt di truyền, khiếm khuyết alpha1-antitrypsin và xơ gan mật nguyên phát. Ung thư biểu mô tế bào gan có thể do đái tháo đường, béo phì, aflatoxin, hút thuốc, sử dụng steroid đồng hóa và hút thuốc lá.

Xơ gan và bệnh gan mạn tính, dù do bất kỳ nguyên nhân nào, là những yếu tố nguy cơ chính dẫn đến ung thư biểu mô tế bào gan (HCC).



Nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần tầm soát và theo dõi bệnh ung thư biểu mô tế bào gan

• Nam giới châu Á ≥40 tuổi có nhiễm virus viêm gan B
• Nữ giới châu Á ≥50 tuổi có nhiễm virus viêm gan B
• Người mang virus viêm gan B có tiền sử gia đình mắc ung thư biểu mô tế bào gan
• Người châu Phi và người Bắc Mỹ mắc viêm gan B
• Viêm gan B mạn tính
• Người bị xơ gan do nhiễm virus viêm gan B và C
• Người mang virus viêm gan B và C kèm xơ gan
• Xơ gan do rượu
• Người đồng nhiễm virus viêm gan B và/hoặc C, và virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV)
• Người mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa kèm xơ gan
• Người bị xơ gan mật nguyên phát giai đoạn 4
• Người bị bệnh thừa sắt di truyền và xơ gan
• Người bị khiếm khuyết alpha₁-antitrypsin và xơ gan
• Người bị xơ gan do các nguyên nhân khác
• Phơi nhiễm với aflatoxin trong môi trường (aflatoxin sinh ra từ nấm Aspergillus, có trong nhiều loại ngũ cốc)

Các type ung thư biểu mô tế bào gan theo hình thái học

• Nốt - đặc trưng bởi các nốt có viền rõ và thường có liên quan đến xơ gan
• Khối - chiếm phần lớn gan mà có thể có hoặc không có các nốt vệ tinh xung quanh gan; và thường liên quan đến gan không bị xơ
• Lan tỏa - loại ít gặp hơn; và đặc trưng bởi thâm nhiễm lan tỏa nhiều nốt u nhỏ không rõ ràng trong gan.