Chế độ ăn Địa Trung Hải, thiên về thực vật đóng vai trò thiết yếu trong quản lý bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD)
29 Jul 2026
Một nghiên cứu cho thấy, những can thiệp vào chế độ ăn tiếp tục mang lại lợi ích trong việc quản lý các bệnh gan mạn tính và đóng vai trò là biện pháp bổ sung có giá trị cho các lựa chọn điều trị bằng thuốc hiện có.
Các nhà nghiên cứu, những người đã tiến hành tìm kiếm có hệ thống các nghiên cứu về thay đổi chế độ ăn và bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) cho biết, “mặc dù các chiến lược hiện nay, như chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải, chế độ ăn giới hạn thời gian (time-restricted), và điều chỉnh hệ vi sinh, cho thấy lợi ích ngắn hạn có ý nghĩa, nhưng tác động bền vững đối với xơ hóa và các kết cục dài hạn vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu then chốt”.
Dữ liệu của PubMed và Science Direct được truy cập từ ngày 10 tháng 7 năm 2025. Dữ liệu trích xuất từ các nghiên cứu bao gồm các loại can thiệp, các kết cục liên quan đến sức khỏe gan, và những hạn chế nghiên cứu.
Kết quả gộp cho thấy các can thiệp vào chế độ ăn mang lại những cải thiện nhất quán về kết cục gan và chuyển hóa. Ví dụ, chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải giúp giảm 39% tình trạng gan nhiễm mỡ và cái thiện độ nhạy insulin trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) với 259 bệnh nhân trong 12 tuần.
Một chương trình lối sống hạn chế calo ở những người trưởng thành mắc MASLD (n=196) giúp giảm 25% lượng mỡ trong gan trong 52 tuần, trong khi bổ sung tinh bột kháng (n=200) giúp giảm 8% triglyceride trong gan thông qua điều chỉnh hệ vi sinh đường ruột. [Nutrients 2025;17:3491]
Ngoài ra, một RCT thí điểm về bữa ăn được thiết kế theo y khoa cho bệnh nhân xơ gan (n=40) cho thấy giảm triệu chứng báng bụng và cải thiện chất lượng cuộc sống, trong khi bổ sung prebiotic ở bệnh nhân MASLD (n=200) giúp giảm viêm hệ thống và tăng vi khuẩn điều hòa miễn dịch.
Mặt khác, các chế độ ăn kiểu phương Tây và thực phẩm siêu chế biến cho thấy mối liên quan nhất quán với tình trạng nhiễm độc lipid và viêm.
Các nhà nghiên cứu cho biết, “qua các thử nghiệm và tổng quan hệ thống, chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải và thiên về thực vật cho thấy giảm nhất quán lượng mỡ trong gan, trong khi chế độ ăn kiểu phương Tây… thúc đẩy nhiễm độc lipid, viêm gan, và tăng nguy cơ tiến triển bệnh”.
Các nhà nghiên cứu bổ sung, “chiến lược tập trung vào dưỡng chất (ví dụ như vitamin E cho người trưởng thành không đái tháo đường được lựa chọn cẩn thận và có chẩn đoán dựa trên sinh thiết) có thể làm giảm tình trạng gan nhiễm mỡ và viêm tiểu thùy, mặc dù tác động chống xơ hóa ít nhất quán hơn”.
Khi nào nên ăn
Ngoài việc ăn gì, thời điểm ăn cũng rất cần thiết. Do đó, chế độ ăn giới hạn thời gian (TRE) có thể giúp cải thiện cân nặng, các chỉ số chuyển hóa, và sự đồng bộ nhịp sinh học ở bệnh nhân MASLD. Theo các nhà nghiên cứu, TRE có thể là phương pháp bổ sung có giá trị cho việc hạn chế calo và tiềm năng làm giảm gan nhiễm mỡ.
Các nhà nghiên cứu lưu ý, “trong tương lai, các phương pháp đa-omics và dinh dưỡng chính xác – tích hợp metagenomics (nghiên cứu hệ gen vi sinh vật), metabolomics (nghiên cứu chất chuyển hóa), và epigenomics (nghiên cứu biến đổi biểu sinh di truyền) – đang bắt đầu để xác định các dấu ấn cơ chế (ví dụ: acid béo chuỗi ngắn, dẫn xuất acid mật) nhằm phân tầng bệnh nhân, theo dõi đáp ứng, và định hướng các can thiệp chế độ ăn-hệ vi sinh mục tiêu”.
Một mô hình chăm sóc thực tiễn nhấn mạnh các yếu tố sau: (1) chế độ ăn Địa Trung Hải/thiên về thực vật với tối thiểu thực phẩm siêu chế biến, (2) TRE để củng cố sức khỏe nhịp sinh học và chuyển hóa, (3) hỗ trợ giảm cân có cấu trúc, (4) chiến lược dựa trên hệ vinh sinh được định hướng bởi các dấu ấn sinh học từ omics. Cần tiến hành thêm các nghiên cứu để xác nhận lợi ích về mặt mô học và chống xơ hóa.
Các nhà nghiên cứu cho biết, “nhìn chung, những phát hiện này hỗ trợ cho một khuôn khổ y học lối sống mang tính tích hợp cho MASLD/viêm gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, trong đó chất lượng chế độ ăn, thời gian bữa ăn, và đồng bộ chuyển hóa-hành vi được xem như những trụ cột điều trị có liên kết với nhau”.
Các nhà nghiên cứu bổ sung, “cốt lõi của mô hình này là ưu tiên chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải và thiên về thực vật như là sự tiếp cận nền tảng nhằm giảm mỡ trong gan, viêm hệ thống, và nguy cơ tim mạch- chuyển hóa”.
Các nhà nghiên cứu, những người đã tiến hành tìm kiếm có hệ thống các nghiên cứu về thay đổi chế độ ăn và bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD) cho biết, “mặc dù các chiến lược hiện nay, như chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải, chế độ ăn giới hạn thời gian (time-restricted), và điều chỉnh hệ vi sinh, cho thấy lợi ích ngắn hạn có ý nghĩa, nhưng tác động bền vững đối với xơ hóa và các kết cục dài hạn vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu then chốt”.
Dữ liệu của PubMed và Science Direct được truy cập từ ngày 10 tháng 7 năm 2025. Dữ liệu trích xuất từ các nghiên cứu bao gồm các loại can thiệp, các kết cục liên quan đến sức khỏe gan, và những hạn chế nghiên cứu.
Kết quả gộp cho thấy các can thiệp vào chế độ ăn mang lại những cải thiện nhất quán về kết cục gan và chuyển hóa. Ví dụ, chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải giúp giảm 39% tình trạng gan nhiễm mỡ và cái thiện độ nhạy insulin trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) với 259 bệnh nhân trong 12 tuần.
Một chương trình lối sống hạn chế calo ở những người trưởng thành mắc MASLD (n=196) giúp giảm 25% lượng mỡ trong gan trong 52 tuần, trong khi bổ sung tinh bột kháng (n=200) giúp giảm 8% triglyceride trong gan thông qua điều chỉnh hệ vi sinh đường ruột. [Nutrients 2025;17:3491]
Ngoài ra, một RCT thí điểm về bữa ăn được thiết kế theo y khoa cho bệnh nhân xơ gan (n=40) cho thấy giảm triệu chứng báng bụng và cải thiện chất lượng cuộc sống, trong khi bổ sung prebiotic ở bệnh nhân MASLD (n=200) giúp giảm viêm hệ thống và tăng vi khuẩn điều hòa miễn dịch.
Mặt khác, các chế độ ăn kiểu phương Tây và thực phẩm siêu chế biến cho thấy mối liên quan nhất quán với tình trạng nhiễm độc lipid và viêm.
Các nhà nghiên cứu cho biết, “qua các thử nghiệm và tổng quan hệ thống, chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải và thiên về thực vật cho thấy giảm nhất quán lượng mỡ trong gan, trong khi chế độ ăn kiểu phương Tây… thúc đẩy nhiễm độc lipid, viêm gan, và tăng nguy cơ tiến triển bệnh”.
Các nhà nghiên cứu bổ sung, “chiến lược tập trung vào dưỡng chất (ví dụ như vitamin E cho người trưởng thành không đái tháo đường được lựa chọn cẩn thận và có chẩn đoán dựa trên sinh thiết) có thể làm giảm tình trạng gan nhiễm mỡ và viêm tiểu thùy, mặc dù tác động chống xơ hóa ít nhất quán hơn”.
Khi nào nên ăn
Ngoài việc ăn gì, thời điểm ăn cũng rất cần thiết. Do đó, chế độ ăn giới hạn thời gian (TRE) có thể giúp cải thiện cân nặng, các chỉ số chuyển hóa, và sự đồng bộ nhịp sinh học ở bệnh nhân MASLD. Theo các nhà nghiên cứu, TRE có thể là phương pháp bổ sung có giá trị cho việc hạn chế calo và tiềm năng làm giảm gan nhiễm mỡ.
Các nhà nghiên cứu lưu ý, “trong tương lai, các phương pháp đa-omics và dinh dưỡng chính xác – tích hợp metagenomics (nghiên cứu hệ gen vi sinh vật), metabolomics (nghiên cứu chất chuyển hóa), và epigenomics (nghiên cứu biến đổi biểu sinh di truyền) – đang bắt đầu để xác định các dấu ấn cơ chế (ví dụ: acid béo chuỗi ngắn, dẫn xuất acid mật) nhằm phân tầng bệnh nhân, theo dõi đáp ứng, và định hướng các can thiệp chế độ ăn-hệ vi sinh mục tiêu”.
Một mô hình chăm sóc thực tiễn nhấn mạnh các yếu tố sau: (1) chế độ ăn Địa Trung Hải/thiên về thực vật với tối thiểu thực phẩm siêu chế biến, (2) TRE để củng cố sức khỏe nhịp sinh học và chuyển hóa, (3) hỗ trợ giảm cân có cấu trúc, (4) chiến lược dựa trên hệ vinh sinh được định hướng bởi các dấu ấn sinh học từ omics. Cần tiến hành thêm các nghiên cứu để xác nhận lợi ích về mặt mô học và chống xơ hóa.
Các nhà nghiên cứu cho biết, “nhìn chung, những phát hiện này hỗ trợ cho một khuôn khổ y học lối sống mang tính tích hợp cho MASLD/viêm gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, trong đó chất lượng chế độ ăn, thời gian bữa ăn, và đồng bộ chuyển hóa-hành vi được xem như những trụ cột điều trị có liên kết với nhau”.
Các nhà nghiên cứu bổ sung, “cốt lõi của mô hình này là ưu tiên chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải và thiên về thực vật như là sự tiếp cận nền tảng nhằm giảm mỡ trong gan, viêm hệ thống, và nguy cơ tim mạch- chuyển hóa”.