Đơn trị SBRT nhắm vào di căn có thể đủ để điều trị ung thư di căn giới hạn
09 Oct 2026
Theo một phân tích gộp, chỉ xạ trị lập thể định vị thân (SBRT) nhắm vào di căn có thể trì hoãn nhu cầu điều trị toàn thân ở một số bệnh nhân ung thư di căn giới hạn, với ít nguy cơ xuất hiện các biến cố bất lợi liên quan điều trị.
Dữ liệu gộp từ 29 nghiên cứu riêng biệt, gồm 2.074 bệnh nhân nhận SBRT nhắm vào di căn và không điều trị toàn thân ban đầu cho ung thư di căn giới hạn (≤5 di căn), ghi nhận tỷ lệ sống không điều trị toàn thân (STFS) của các loại ung thư tại 1 hoặc 2 năm là 69,7% (khoảng tin cậy [CI] 95% 57,4–80,9). [JAMA Netw Open 2025;8:e2549685]
Tỷ lệ STFS cao nhất được ghi nhận ở ung thư tế bào thận (87%, CI 95% 76,2–95,2) và ung thư tuyến tiền liệt (78,1%, CI 95% 67,4–87,3). Tỷ lệ STFS thấp hơn ở các loại ung thư khác, bao gồm ung thư phụ khoa (66,3%, CI 95% 58,8–73,2) và sarcoma (56,2%, CI 95% 29,9–80,2).
SBRT không kèm điều trị toàn thân ban đầu được dung nạp tốt và liên quan đến việc duy trì chất lượng cuộc sống, bất kể vị trí ung thư. Tần suất tác dụng bất lợi ≥ độ 3 dao động từ 1,9% đến 8,8%.
Tỷ lệ bệnh nhân không còn di căn tại lần tái khám cuối dao động từ 23% (trung vị thời gian theo dõi 68 tháng) đến 76% (trung vị thời gian theo dõi 30 tháng) đối với ung thư tuyến tiền liệt, và thấp hơn đối với sarcoma mô mềm (6%; trung vị thời gian theo dõi 36 tháng) và ung thư bàng quang (23%; trung vị thời gian theo dõi 25 tháng). Trong một nghiên cứu gồm nhiều loại ung thư, tỷ lệ bệnh nhân không còn di căn là 38% (trung vị thời gian theo dõi 35 tháng).
Các yếu tố liên quan đến STFS dài hơn gồm nồng độ PSA thấp hơn, đáp ứng thuận lợi sau SBRT, và cần ít thời gian hơn để tăng gấp đôi nồng độ PSA. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, kết quả này dựa trên các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào ung thư tuyến tiền liệt, do đó nên được xem là mang tính gợi ý giả thuyết.
Họ cho biết, “khả năng SBRT trì hoãn điều trị toàn thân có ý nghĩa lâm sàng quan trọng, đặc biệt ở những bệnh nhân có di căn hạn chế và đặc điểm sinh học khối u thuận lợi. Bằng cách hoãn điều trị toàn thân, bệnh nhân có thể tránh hoặc trì hoãn độc tính liên quan và duy trì chất lượng cuộc sống”.
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng không chỉ điều trị SBRT một lần duy nhất mà có thể lặp lại để kiểm soát tiến triển bệnh đồng thời trì hoãn điều trị toàn thân. Trong các nghiên cứu được đưa vào phân tích gộp, SBRT được lặp lại ở 16-43% bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt, 44% bệnh nhân ung thư tế bào thận, 25% bệnh nhân sarcoma, và 18-34% bệnh nhân có nhiều khối u nguyên phát khác nhau.
Về tính an toàn khi lặp lại SBRT, một nghiên cứu hồi cứu trên bệnh nhân bị di căn giới hạn cho thấy tỷ lệ tác dụng bất lợi thấp, ngay cả với nhiều đợt SBRT liên tiếp và khi phối hợp với điều trị toàn thân. [Radiother Oncol 2023;184:109671]
Nhìn chung, theo các nhà nghiên cứu, dữ liệu hiện tại gợi ý rằng đơn trị SBRT có thể là một chiến lược điều trị chấp nhận được, thay cho điều trị toàn thân ngay lập tức ở những bệnh nhân ung thư di căn giới hạn được chọn. “Theo đó, việc triển khai các tiêu chí xác định trước để khởi đầu điều trị toàn thân là rất quan trọng, nhằm chuẩn hóa trình tự điều trị và tối ưu hóa kết cục cho bệnh nhân. Những tiêu chí này thường không được xác định hoặc được quyết định bởi bác sĩ, nhấn mạnh sự cần thiết của các hướng dẫn rõ ràng trong thực hành lâm sàng.”
Dữ liệu gộp từ 29 nghiên cứu riêng biệt, gồm 2.074 bệnh nhân nhận SBRT nhắm vào di căn và không điều trị toàn thân ban đầu cho ung thư di căn giới hạn (≤5 di căn), ghi nhận tỷ lệ sống không điều trị toàn thân (STFS) của các loại ung thư tại 1 hoặc 2 năm là 69,7% (khoảng tin cậy [CI] 95% 57,4–80,9). [JAMA Netw Open 2025;8:e2549685]
Tỷ lệ STFS cao nhất được ghi nhận ở ung thư tế bào thận (87%, CI 95% 76,2–95,2) và ung thư tuyến tiền liệt (78,1%, CI 95% 67,4–87,3). Tỷ lệ STFS thấp hơn ở các loại ung thư khác, bao gồm ung thư phụ khoa (66,3%, CI 95% 58,8–73,2) và sarcoma (56,2%, CI 95% 29,9–80,2).
SBRT không kèm điều trị toàn thân ban đầu được dung nạp tốt và liên quan đến việc duy trì chất lượng cuộc sống, bất kể vị trí ung thư. Tần suất tác dụng bất lợi ≥ độ 3 dao động từ 1,9% đến 8,8%.
Tỷ lệ bệnh nhân không còn di căn tại lần tái khám cuối dao động từ 23% (trung vị thời gian theo dõi 68 tháng) đến 76% (trung vị thời gian theo dõi 30 tháng) đối với ung thư tuyến tiền liệt, và thấp hơn đối với sarcoma mô mềm (6%; trung vị thời gian theo dõi 36 tháng) và ung thư bàng quang (23%; trung vị thời gian theo dõi 25 tháng). Trong một nghiên cứu gồm nhiều loại ung thư, tỷ lệ bệnh nhân không còn di căn là 38% (trung vị thời gian theo dõi 35 tháng).
Các yếu tố liên quan đến STFS dài hơn gồm nồng độ PSA thấp hơn, đáp ứng thuận lợi sau SBRT, và cần ít thời gian hơn để tăng gấp đôi nồng độ PSA. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, kết quả này dựa trên các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào ung thư tuyến tiền liệt, do đó nên được xem là mang tính gợi ý giả thuyết.
Họ cho biết, “khả năng SBRT trì hoãn điều trị toàn thân có ý nghĩa lâm sàng quan trọng, đặc biệt ở những bệnh nhân có di căn hạn chế và đặc điểm sinh học khối u thuận lợi. Bằng cách hoãn điều trị toàn thân, bệnh nhân có thể tránh hoặc trì hoãn độc tính liên quan và duy trì chất lượng cuộc sống”.
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng không chỉ điều trị SBRT một lần duy nhất mà có thể lặp lại để kiểm soát tiến triển bệnh đồng thời trì hoãn điều trị toàn thân. Trong các nghiên cứu được đưa vào phân tích gộp, SBRT được lặp lại ở 16-43% bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt, 44% bệnh nhân ung thư tế bào thận, 25% bệnh nhân sarcoma, và 18-34% bệnh nhân có nhiều khối u nguyên phát khác nhau.
Về tính an toàn khi lặp lại SBRT, một nghiên cứu hồi cứu trên bệnh nhân bị di căn giới hạn cho thấy tỷ lệ tác dụng bất lợi thấp, ngay cả với nhiều đợt SBRT liên tiếp và khi phối hợp với điều trị toàn thân. [Radiother Oncol 2023;184:109671]
Nhìn chung, theo các nhà nghiên cứu, dữ liệu hiện tại gợi ý rằng đơn trị SBRT có thể là một chiến lược điều trị chấp nhận được, thay cho điều trị toàn thân ngay lập tức ở những bệnh nhân ung thư di căn giới hạn được chọn. “Theo đó, việc triển khai các tiêu chí xác định trước để khởi đầu điều trị toàn thân là rất quan trọng, nhằm chuẩn hóa trình tự điều trị và tối ưu hóa kết cục cho bệnh nhân. Những tiêu chí này thường không được xác định hoặc được quyết định bởi bác sĩ, nhấn mạnh sự cần thiết của các hướng dẫn rõ ràng trong thực hành lâm sàng.”