Sử dụng GLP-1RA giúp giảm nguy cơ tử vong ở bệnh nhân sa sút trí tuệ
10 Oct 2026
Theo một nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu trình bày tại Hội nghị Quốc tế của Hiệp hội Alzheimer (AAIC) 2026, việc sử dụng thuốc đồng vận thụ thể peptide-1 giống glucagon (GLP-1RA) cho thấy khả năng làm giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân ở bệnh nhân sa sút trí tuệ.
TS.BS. Ana Carolina Gomes, tác giả chính của nghiên cứu, công tác tại Bệnh viện Alemão Oswaldo Cruz và Trung tâm Nhận thức Paulista, Santa Casa de Misericórdia de São Paulo, São Paulo, Brazil, cho biết: “Trong một đoàn hệ đời thực quy mô lớn, việc sử dụng GLP-1RA có liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn ở nhóm bệnh nhân sa sút trí tuệ.”
Trong nghiên cứu này, TS.BS. Gomes và cộng sự sử dụng TriNetX Global Collaborative Network để xác định các bệnh nhân sa sút trí tuệ (bao gồm bệnh Alzheimer [AD], sa sút trí tuệ mạch máu, sa sút trí tuệ thùy trán - thái dương hoặc sa sút trí tuệ thể Lewy). Tiếp đó, bệnh nhân đủ tiêu chuẩn được phân tầng dựa trên việc có hay không sử dụng GLP-1RA.
Mốc chỉ số (index event) được định nghĩa là thời điểm ghi nhận chẩn đoán sa sút trí tuệ lần đầu; các kết cục được đánh giá sau thời gian đệm (wash-in) 180 ngày.
TS.BS. Gomes và cộng sự cân bằng hai quần thể nghiên cứu theo tỷ lệ 1:1 bằng phương pháp ghép điểm xu hướng (PSM), dựa trên các đặc điểm nhân khẩu học, bệnh đồng mắc về thần kinh và hệ thống, các bệnh chuyển hóa bao gồm đái tháo đường, và tình trạng dùng thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương. Tử vong do mọi nguyên nhân là tiêu chí đánh giá chính.
Sau khi thực hiện phương pháp PSM, mỗi đoàn hệ có 4.940 bệnh nhân, với “đặc điểm ban đầu cân bằng một cách tuyệt vời, ngay cả tỷ lệ mắc đái tháo đường”, theo nhận định của các tác giả.
Tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn có ý nghĩa thống kê ở bệnh nhân sa sút trí tuệ có sử dụng GLP-1RA so với những bệnh nhân không sử dụng (18,2% so với 21,1%; chênh lệch nguy cơ: -2,9%; khoảng tin cậy [CI] 95%: -4,6 đến -1,3). [AAIC 2026, abstract 10008]
Trong phân tích Kaplan-Meier, sử dụng GLP-1RA có liên quan đến nguy cơ tử vong thấp hơn 33% (tỷ số nguy cơ, 0,67; CI 95%, 0,61-0,74; log-rank, p<0,001) cùng với trung vị sống còn dài hơn ở nhóm sử dụng GLP-1RA.
TS.BS. Gomes phát biểu: “Các phát hiện thăm dò trên cho thấy tiềm năng có sự tương tác giữa các liệu pháp chuyển hóa và các kết cục về thần kinh.”
Chức năng bảo vệ thần kinh
Những kết quả này cũng nhất quán với các nghiên cứu trước đó đã từng ghi nhận tác động có lợi của GLP-1RA trong việc phòng ngừa AD.
Một nghiên cứu gần đây của Tang và cộng sự cho thấy việc sử dụng GLP-1RA, cũng như thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2), có thể làm giảm nguy cơ mắc AD và chứng sa sút trí tuệ liên quan, so với các thuốc hạ đường huyết hàng hai khác ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. [JAMA Neurol 2025;82:439–449]
Kết quả tương tự cũng được ghi nhận trong nghiên cứu của Nowell và cộng sự, trong đó việc sử dụng GLP-1RA hoặc thuốc ức chế SGLT2 có mối liên quan đáng kể với nguy cơ mắc AD thấp hơn. [Alzheimers Dement 2025;21]
Kết hợp những kết quả này, cùng với các phát hiện trong nghiên cứu do TS.BS. Gomes thực hiện, cho thấy tiềm năng bảo vệ thần kinh của GLP-1RA, đồng thời nhấn mạnh vai trò tiềm năng của nhóm thuốc này trong các chiến lược phòng ngừa AD và sa sút trí tuệ.
Cho các nghiên cứu về sau, TS.BS. Gomes và cộng sự đề xuất cải thiện các định nghĩa về việc sử dụng GLP1-RA, phân tầng bệnh nhân theo thể sa sút trí tuệ, đồng thời đánh giá các yếu tố điều biến liên quan đến chuyển hóa và mạch máu.
TS.BS. Gomes cho biết: “Rối loạn chức năng chuyển hóa ngày càng được công nhận là một yếu tố điều biến của các bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển. GLP-1RA được đề xuất là có vai trò như chất điều biến của tình trạng viêm thần kinh, nguy cơ mạch máu và khả năng chống đỡ của cơ thể thông qua tác động trực tiếp lên các thụ thể tại hệ thần kinh trung ương.”
TS.BS. Ana Carolina Gomes, tác giả chính của nghiên cứu, công tác tại Bệnh viện Alemão Oswaldo Cruz và Trung tâm Nhận thức Paulista, Santa Casa de Misericórdia de São Paulo, São Paulo, Brazil, cho biết: “Trong một đoàn hệ đời thực quy mô lớn, việc sử dụng GLP-1RA có liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn ở nhóm bệnh nhân sa sút trí tuệ.”
Trong nghiên cứu này, TS.BS. Gomes và cộng sự sử dụng TriNetX Global Collaborative Network để xác định các bệnh nhân sa sút trí tuệ (bao gồm bệnh Alzheimer [AD], sa sút trí tuệ mạch máu, sa sút trí tuệ thùy trán - thái dương hoặc sa sút trí tuệ thể Lewy). Tiếp đó, bệnh nhân đủ tiêu chuẩn được phân tầng dựa trên việc có hay không sử dụng GLP-1RA.
Mốc chỉ số (index event) được định nghĩa là thời điểm ghi nhận chẩn đoán sa sút trí tuệ lần đầu; các kết cục được đánh giá sau thời gian đệm (wash-in) 180 ngày.
TS.BS. Gomes và cộng sự cân bằng hai quần thể nghiên cứu theo tỷ lệ 1:1 bằng phương pháp ghép điểm xu hướng (PSM), dựa trên các đặc điểm nhân khẩu học, bệnh đồng mắc về thần kinh và hệ thống, các bệnh chuyển hóa bao gồm đái tháo đường, và tình trạng dùng thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương. Tử vong do mọi nguyên nhân là tiêu chí đánh giá chính.
Sau khi thực hiện phương pháp PSM, mỗi đoàn hệ có 4.940 bệnh nhân, với “đặc điểm ban đầu cân bằng một cách tuyệt vời, ngay cả tỷ lệ mắc đái tháo đường”, theo nhận định của các tác giả.
Tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn có ý nghĩa thống kê ở bệnh nhân sa sút trí tuệ có sử dụng GLP-1RA so với những bệnh nhân không sử dụng (18,2% so với 21,1%; chênh lệch nguy cơ: -2,9%; khoảng tin cậy [CI] 95%: -4,6 đến -1,3). [AAIC 2026, abstract 10008]
Trong phân tích Kaplan-Meier, sử dụng GLP-1RA có liên quan đến nguy cơ tử vong thấp hơn 33% (tỷ số nguy cơ, 0,67; CI 95%, 0,61-0,74; log-rank, p<0,001) cùng với trung vị sống còn dài hơn ở nhóm sử dụng GLP-1RA.
TS.BS. Gomes phát biểu: “Các phát hiện thăm dò trên cho thấy tiềm năng có sự tương tác giữa các liệu pháp chuyển hóa và các kết cục về thần kinh.”
Chức năng bảo vệ thần kinh
Những kết quả này cũng nhất quán với các nghiên cứu trước đó đã từng ghi nhận tác động có lợi của GLP-1RA trong việc phòng ngừa AD.
Một nghiên cứu gần đây của Tang và cộng sự cho thấy việc sử dụng GLP-1RA, cũng như thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2), có thể làm giảm nguy cơ mắc AD và chứng sa sút trí tuệ liên quan, so với các thuốc hạ đường huyết hàng hai khác ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. [JAMA Neurol 2025;82:439–449]
Kết quả tương tự cũng được ghi nhận trong nghiên cứu của Nowell và cộng sự, trong đó việc sử dụng GLP-1RA hoặc thuốc ức chế SGLT2 có mối liên quan đáng kể với nguy cơ mắc AD thấp hơn. [Alzheimers Dement 2025;21]
Kết hợp những kết quả này, cùng với các phát hiện trong nghiên cứu do TS.BS. Gomes thực hiện, cho thấy tiềm năng bảo vệ thần kinh của GLP-1RA, đồng thời nhấn mạnh vai trò tiềm năng của nhóm thuốc này trong các chiến lược phòng ngừa AD và sa sút trí tuệ.
Cho các nghiên cứu về sau, TS.BS. Gomes và cộng sự đề xuất cải thiện các định nghĩa về việc sử dụng GLP1-RA, phân tầng bệnh nhân theo thể sa sút trí tuệ, đồng thời đánh giá các yếu tố điều biến liên quan đến chuyển hóa và mạch máu.
TS.BS. Gomes cho biết: “Rối loạn chức năng chuyển hóa ngày càng được công nhận là một yếu tố điều biến của các bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển. GLP-1RA được đề xuất là có vai trò như chất điều biến của tình trạng viêm thần kinh, nguy cơ mạch máu và khả năng chống đỡ của cơ thể thông qua tác động trực tiếp lên các thụ thể tại hệ thần kinh trung ương.”