Tăng nguy cơ tử vong ở bệnh nhân viêm loét đại tràng đồng mắc bệnh mạch vành
10 Oct 2026
Theo các kết quả từ nghiên cứu được trình bày tại AIBD 2025, bệnh nhân viêm loét đại tràng (UC) đồng mắc bệnh mạch vành (CAD) có nguy cơ tử vong cao hơn bệnh nhân mắc bệnh Crohn (CD).
Ngoài ra, trưởng nhóm nghiên cứu, TS.BS. Eleazar E Montalvan-Sanchez, Đại học Yale, New Haven, Connecticut, Mỹ cho biết: “Bệnh nhân tuổi càng cao, có thêm các bệnh đồng mắc, và nhập viện do nhồi máu cơ tim ST chênh (STEMI) có nguy cơ đặc biệt cao hơn.”
Trong nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu này, Montalvan-Sanchez và cộng sự sử dụng Cơ sở dữ liệu Bệnh nhân nội trú Quốc gia (2016-2021) nhằm đánh giá bệnh nhân viêm ruột mạn tính (IBD) nhập viện với chẩn đoán chính là CAD, đồng thời khảo sát mô hình tử vong cũng như các yếu tố ảnh hưởng trong quần thể này. Nghiên cứu đánh giá các biến cố tim mạch bất lợi chính xuất hiện trong cùng đợt nhập viện, với trọng tâm là sự khác biệt về tỷ lệ tử vong giữa UC và CD.
Hơn nữa, các tác giả đã thực hiện các phân tích như kiểm định t và hồi quy logistic, với nguy cơ được biểu thị dưới dạng tỷ số chênh (OR). Các mô hình được hiệu chỉnh theo tuổi, giới, đặc điểm bệnh viện và tình trạng bảo hiểm, đồng thời được phân tầng theo ngày nhập viện, can thiệp tái thông mạch vành và nhồi máu cơ tim. Phần mềm STATA 18 được sử dụng để thực hiện các phân tích.
Tổng số 233.450 bệnh nhân IBD nhập viện do CAD. Trong số này, 135.785 bệnh nhân mắc CD (tuổi trung bình 69,15) và 97.665 bệnh nhân bị UC (tuổi trung bình 72,67). Hơn một nửa bệnh nhân là nam (55,09%), và đa số là người da trắng (86,09%), tiếp theo là người da đen (6,05%), người gốc Hispanic (4,27%) và các nhóm khác (3,59%).
Trong số các bệnh nhân IBD, có 7.635 ca tử vong trong quá trình nhập viện, tương ứng với tỷ lệ tử vong 3,27%. Nguy cơ tử vong cao hơn ở bệnh nhân UC so với bệnh nhân CD (tỷ lệ tử vong lần lượt là 3,79% so với 2,89%). [AIBD 2025, abstract 49]
Bệnh nhân IBD nhập viện do STEMI có tỷ lệ tử vong tăng đáng kể, trong đó nguy cơ cao nhất được ghi nhận ở nhóm bệnh nhân CD. Ngoài ra, tuổi cao hơn và chỉ số Charlson Comorbidity cao có liên quan có ý nghĩa thống kê với nguy cơ tử vong tăng. Ngược lại, bệnh cảnh non-STEMI hoặc nhập viện vào các ngày trong tuần có liên quan đến tỷ lệ tử vong thấp hơn.
Can thiệp
Đáng chú ý, việc không thực hiện can thiệp dẫn đến tỷ lệ tử vong cao hơn rõ rệt ở tất cả các nhóm bệnh nhân (UC: OR 3,29; CD: OR 2,30; IBD: OR 2,69; p<0,01 ở tất cả các nhóm).
Bệnh nhân IBD được can thiệp mạch vành qua da có cơ hội sống sót cao hơn (tỷ lệ tử vong 68%; p<0,01). Tuy nhiên, phẫu thuật bắc cầu động mạch vành trong cùng đợt nhập viện không cho thấy mối liên quan có ý nghĩa với sự thay đổi tỷ lệ tử vong. Ngoài ra, tái thông mạch vành giúp giảm 34% nguy cơ tử vong ở bệnh nhân IBD (p<0,01).
Montalvan-Sanchez cho biết: “Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện và can thiệp kịp thời ở bệnh nhân IBD nhập viện do CAD, đặc biệt ở nhóm UC, khi tình trạng viêm hệ thống, gánh nặng bệnh mắc kèm và biểu hiện hội chứng vành cấp nặng có thể góp phần làm kết cục xấu hơn.”
Theo các tác giả: “CD và UC là các bệnh tự miễn mạn tính, ngày càng thấy được sự liên quan đến tăng nguy cơ các biến chứng tim mạch như CAD”.
Ngoài ra, trưởng nhóm nghiên cứu, TS.BS. Eleazar E Montalvan-Sanchez, Đại học Yale, New Haven, Connecticut, Mỹ cho biết: “Bệnh nhân tuổi càng cao, có thêm các bệnh đồng mắc, và nhập viện do nhồi máu cơ tim ST chênh (STEMI) có nguy cơ đặc biệt cao hơn.”
Trong nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu này, Montalvan-Sanchez và cộng sự sử dụng Cơ sở dữ liệu Bệnh nhân nội trú Quốc gia (2016-2021) nhằm đánh giá bệnh nhân viêm ruột mạn tính (IBD) nhập viện với chẩn đoán chính là CAD, đồng thời khảo sát mô hình tử vong cũng như các yếu tố ảnh hưởng trong quần thể này. Nghiên cứu đánh giá các biến cố tim mạch bất lợi chính xuất hiện trong cùng đợt nhập viện, với trọng tâm là sự khác biệt về tỷ lệ tử vong giữa UC và CD.
Hơn nữa, các tác giả đã thực hiện các phân tích như kiểm định t và hồi quy logistic, với nguy cơ được biểu thị dưới dạng tỷ số chênh (OR). Các mô hình được hiệu chỉnh theo tuổi, giới, đặc điểm bệnh viện và tình trạng bảo hiểm, đồng thời được phân tầng theo ngày nhập viện, can thiệp tái thông mạch vành và nhồi máu cơ tim. Phần mềm STATA 18 được sử dụng để thực hiện các phân tích.
Tổng số 233.450 bệnh nhân IBD nhập viện do CAD. Trong số này, 135.785 bệnh nhân mắc CD (tuổi trung bình 69,15) và 97.665 bệnh nhân bị UC (tuổi trung bình 72,67). Hơn một nửa bệnh nhân là nam (55,09%), và đa số là người da trắng (86,09%), tiếp theo là người da đen (6,05%), người gốc Hispanic (4,27%) và các nhóm khác (3,59%).
Trong số các bệnh nhân IBD, có 7.635 ca tử vong trong quá trình nhập viện, tương ứng với tỷ lệ tử vong 3,27%. Nguy cơ tử vong cao hơn ở bệnh nhân UC so với bệnh nhân CD (tỷ lệ tử vong lần lượt là 3,79% so với 2,89%). [AIBD 2025, abstract 49]
Bệnh nhân IBD nhập viện do STEMI có tỷ lệ tử vong tăng đáng kể, trong đó nguy cơ cao nhất được ghi nhận ở nhóm bệnh nhân CD. Ngoài ra, tuổi cao hơn và chỉ số Charlson Comorbidity cao có liên quan có ý nghĩa thống kê với nguy cơ tử vong tăng. Ngược lại, bệnh cảnh non-STEMI hoặc nhập viện vào các ngày trong tuần có liên quan đến tỷ lệ tử vong thấp hơn.
Can thiệp
Đáng chú ý, việc không thực hiện can thiệp dẫn đến tỷ lệ tử vong cao hơn rõ rệt ở tất cả các nhóm bệnh nhân (UC: OR 3,29; CD: OR 2,30; IBD: OR 2,69; p<0,01 ở tất cả các nhóm).
Bệnh nhân IBD được can thiệp mạch vành qua da có cơ hội sống sót cao hơn (tỷ lệ tử vong 68%; p<0,01). Tuy nhiên, phẫu thuật bắc cầu động mạch vành trong cùng đợt nhập viện không cho thấy mối liên quan có ý nghĩa với sự thay đổi tỷ lệ tử vong. Ngoài ra, tái thông mạch vành giúp giảm 34% nguy cơ tử vong ở bệnh nhân IBD (p<0,01).
Montalvan-Sanchez cho biết: “Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện và can thiệp kịp thời ở bệnh nhân IBD nhập viện do CAD, đặc biệt ở nhóm UC, khi tình trạng viêm hệ thống, gánh nặng bệnh mắc kèm và biểu hiện hội chứng vành cấp nặng có thể góp phần làm kết cục xấu hơn.”
Theo các tác giả: “CD và UC là các bệnh tự miễn mạn tính, ngày càng thấy được sự liên quan đến tăng nguy cơ các biến chứng tim mạch như CAD”.