Chronic Lymphocytic Leukemia มะเร็งเม็ดเลือดขาวลิมโฟไซต์แบบเรื้อรัง Disease Summary

Last updated: 14 January 2026

ภาพรวม

มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเรื้อรัง (Chronic lymphocytic leukemia; CLL) เป็นโรคกลุ่มความผิดปกติของระบบเลือดและน้ำเหลืองชนิดเรื้อรัง โดยมีลักษณะสำคัญคือการสะสมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องของลิมโฟไซต์บีชนิดโคลนเดียว (monoclonal B-cell lymphocytes) ซึ่งตรวจพบได้ทั้งในกระแสเลือดและไขกระดูก ดังที่กล่าวไว้ในส่วน "บทนำ" 

CLL เป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวที่พบบ่อยที่สุดในผู้ใหญ่ในประเทศแถบตะวันตก ขณะที่ในประเทศแถบเอเชียกลับพบได้น้อยกว่า รายละเอียดเกี่ยวกับอุบัติการณ์และความชุกของโรคทั้งในระดับโลกและระดับภูมิภาค สามารถดูเพิ่มเติมได้ในส่วน"ระบาดวิทยา" 

พยาธิกำเนิดของ CLL เกิดจากกระบวนการที่นำไปสู่การเพิ่มจำนวนแบบโคลน (clonal proliferation) ของลิมโฟไซต์บีชนิดมะเร็ง ซึ่งสามารถพบการสะสมของเซลล์เหล่านี้ได้ทั้งในเลือด ไขกระดูก ต่อมน้ำเหลือง และม้าม กระบวนการเหล่านี้อธิบายเพิ่มเติมในส่วน "พยาธิสรีรวิทยา" 

ในส่วน "ปัจจัยเสี่ยง"  จะกล่าวถึงปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดโรค CLL เช่น ประวัติครอบครัว และความผิดปกติทางพันธุกรรมบางชนิดที่มักพบร่วมกับโรคนี้

ประวัติผู้ป่วยและการตรวจร่างกาย

ส่วน "อาการแสดงทางคลินิก" จะรวบรวมอาการของ CLL ที่จำเป็นต่อการประเมินสถานะของผู้ป่วย

ตามที่ระบุไว้ในส่วน "การตรวจร่างกาย" การคลำต่อมน้ำเหลืองและการตรวจทางผิวหนังเป็นส่วนสำคัญในการประเมินผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็น CLL

การวินิจฉัย

การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการตรวจเพิ่มเติมเพื่อประเมินผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็น CLL จะถูกแบ่งออกเป็นการตรวจที่จำเป็นและการตรวจเสริม โดยอธิบายรายละเอียดไว้ในหัวข้อ"การตรวจทางห้องปฏิบัติการและอื่นๆ" และ "การวินิจฉัยด้วยภาพ" ซึ่งรวมถึงการตรวจชิ้นเนื้อ (biopsy), การตรวจอิมมูโนฟีโนไทป์ (immunophenotyping) และการตรวจสารบ่งชี้ในเลือด (serum markers)

การตรวจเลือดร่วมกับการทำ immunophenotyping ถือเป็นการตรวจที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการยืนยันการวินิจฉัย CLL โดยเกณฑ์พื้นฐานในการวินิจฉัยโรคจะถูกสรุปไว้ในหัวข้อ "การวินิจฉัยและเกณฑ์การวินิจฉัย"

ส่วนหัวข้อ "การวินิจฉัยแยกโรค"  จะกล่าวถึงโรคหรือภาวะที่อาจมีอาการและลักษณะคล้าย CLL ซึ่งจำเป็นต้องพิจารณาและแยกโรคออกให้ชัดเจนก่อนยืนยันการวินิจฉัย

การจัดการ

หัวข้อ "การประเมิน" กล่าวถึงระบบการแบ่งระยะของ CLL ได้แก่ ระบบ Rai และ Binet รวมถึงแบบประเมินภาวะสมรรถภาพร่างกายที่ใช้ในการประเมินผู้ป่วย ซึ่งทั้งหมดจะถูกรวบรวมอธิบายไว้ในส่วนนี้

การเลือกแนวทางการรักษาผู้ป่วย CLL จะอาศัยหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่ ระยะของโรค การมีหรือไม่มีความผิดปกติ del(17p) หรือการกลายพันธุ์ของ TP53 อายุของผู้ป่วย ภาวะสมรรถภาพร่างกาย การมีโรคร่วม และสถานะการกลายพันธุ์ของ IGHV โดยเกณฑ์ในการเลือกเริ่มการรักษา ข้อบ่งชี้ในการเริ่มการรักษา และคำแนะนำทางการรักษาจะอธิบายไว้ในหัวข้อ "หลักการรักษา" 

หัวข้อ "การรักษาด้วยยา" อธิบายการใช้ยาที่ใช้ในการรักษา CLL ซึ่งรวมถึงยาในกลุ่ม alkylating agents, monoclonal antibodies และยาต้านมะเร็งชนิดอื่น ๆ ตลอดจนแนวทางการให้เคมีบำบัด การรักษาในลำดับที่สองและสาม (second- และ third-line therapies) รวมถึงการรักษาแบบประคับประคอง

ในส่วน "การรักษาโดยไม่ใช้ยา" จะกล่าวถึงคำแนะนำสำหรับผู้ป่วยที่อยู่ในระยะเฝ้าระวังซึ่งยังไม่จำเป็นต้องเริ่มการรักษา

สุดท้าย หัวข้อ "การติดตามอาการ" จะกล่าวถึงการตรวจและการประเมินที่ใช้ในการติดตามผู้ป่วย CLL ทั้งในระยะเฝ้าระวังและระหว่างการรักษา เพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงของโรคและผลลัพธ์ของการรักษา