Viêm dạ dày ruột do virus Tổng quan về bệnh

Viêm dạ dày-ruột là một bệnh tiêu chảy khởi phát nhanh, với tần suất đi tiêu tăng (≥3 lần trong 24 giờ), phân lỏng kèm hoặc không kèm sốt, nôn ói hoặc đau bụng, và tiêu chảy kéo dài ≤14 ngày.

Trên toàn cầu, bệnh này gây ra khoảng 1,7 tỷ ca tiêu chảy ở trẻ em mỗi năm, phần lớn do viêm dạ dày-ruột cấp tính do virus. Tỷ lệ mắc viêm dạ dày-ruột cấp tính cao nhất ở trẻ nhỏ; tuy nhiên, các ca lẻ tẻ và bùng phát được ghi nhận ở mọi nhóm tuổi. Viêm dạ dày-ruột do virus phổ biến hơn vào mùa đông hoặc khi thời tiết mát hơn. Nam và nữ bị ảnh hưởng như nhau.

Virus là một trong những nguyên nhân thường gặp của viêm dạ dày-ruột cấp tính. Rotavirus, norovirus/virus “giống Norwalk”, sapovirus, adenovirus đường ruột týp huyết thanh 40 và 41, astrovirus, calicivirus và enterovirus là các tác nhân virus đã được xác nhận gây viêm dạ dày-ruột. Rotavirus là tác nhân thường gặp nhất gây tiêu chảy mức độ trung bình đến nặng ở bệnh nhân 3-24 tháng tuổi. Norovirus chiếm hơn 90% các vụ bùng phát viêm dạ dày-ruột do virus và khoảng 50% tổng số ca trên toàn thế giới, do đó được xem là nguyên nhân thường gặp nhất của bệnh tiêu chảy mang tính dịch. Bệnh nhân <3 tháng tuổi được bảo vệ bởi các kháng thể rotavirus từ mẹ truyền qua nhau thai và có thể cả qua bú mẹ. Các tác nhân virus khác gây viêm dạ dày-ruột cấp tính không thường xuyên và có biểu hiện ngoài đường tiêu hóa bao gồm coronavirus gây hội chứng hô hấp cấp nặng (SARS), virus cúm týp B, coxsackievirus, echovirus và virus bại liệt.

Đường lây truyền là qua đường phân-miệng, qua nước bị nhiễm bẩn, ăn nhuyễn thể nhiễm bẩn nấu chưa chín, thịt sống hoặc chưa chín, tiếp xúc gần giữa người-với-người, và giọt bắn hô hấp. Bùng phát thường xảy ra ở môi trường có tiếp xúc gần như nhà trẻ, viện dưỡng lão và tàu du lịch.

Biểu hiện lâm sàng của viêm dạ dày-ruột do virus là do tác động của virus và độc tố của chúng lên các tế bào hấp thu của ruột. Virus sử dụng các tế bào hấp thu để nhân lên, dẫn đến kém hấp thu và tiêu chảy thẩm thấu. Độc tố virus cũng gây tổn thương trực tiếp và ly giải tế bào hấp thu và các nhung mao ruột, gây thoát dịch vào lòng ruột. Virus được thải qua phân và chất nôn, đạt đỉnh từ 24 đến 48 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng và kéo dài trong vài tuần.