Colorectal Cancer มะเร็งลำไส้ใหญ่ Disease Summary

มะเร็งลำไส้ใหญ่ (colorectal cancer) เป็นมะเร็งที่เกิดจากเซลล์เยื่อบุผิวของลำไส้ใหญ่หรือทวารหนัก โดยมะเร็งทวารหนัก (rectal cancer) หมายถึงรอยโรคมะเร็งที่อยู่ห่างจากขอบทวารหนักไม่เกิน 15 ซม. (วัดด้วย rigid proctoscopy) ซึ่งมีรายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ในหัวข้อ ‘บทนำ’

มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเป็นมะเร็งที่พบบ่อยเป็นอันดับ 3 ของโลก คิดเป็นประมาณ 10% ของผู้ป่วยมะเร็งทั้งหมด และพบในเพศชายได้บ่อยกว่า ข้อมูลเกี่ยวกับความชุกของโรคในแต่ละภูมิภาคสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ในหัวข้อ ‘ระบาดวิทยา’

มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักเป็นโรคที่เกิดจากหลายปัจจัย ทั้งปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและพันธุกรรม โดยกลไกการเกิดโรคและการพัฒนาของมะเร็งได้อธิบายไว้ในหัวข้อ ‘พยาธิสรีรวิทยา’

ปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก เช่น อายุ ประวัติครอบครัว และประวัติการเป็นโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (inflammatory bowel disease) ได้กล่าวไว้ในหัวข้อ ‘ปัจจัยเสี่ยง’ ซึ่งครอบคลุมการประเมินและการจัดกลุ่มความเสี่ยงของผู้ป่วยด้วยเช่นกัน

หัวข้อ ‘อาการแสดงทางคลินิก’ ได้กล่าวถึงอาการและอาการแสดงของมะเร็งทวารหนัก รวมถึงรอยโรคที่เกิดบริเวณลำไส้ใหญ่ด้านขวาและด้านซ้าย

ดังที่กล่าวไว้ในหัวข้อ ‘การตรวจร่างกาย’ การตรวจทวารหนักด้วยนิ้วมือ (digital rectal examination; DRE) เป็นส่วนสำคัญในการประเมินผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่

เป้าหมายสำคัญของการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ คือการป้องกันการเกิดโรคและการตรวจพบโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โดยหัวข้อ ‘การคัดกรอง’ ได้กล่าวถึงวิธีการตรวจคัดกรองในประชากรทั่วไป ผู้ป่วยโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (inflammatory bowel disease) ผู้ที่มีประวัติเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือโรค cystic fibrosis ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดหรือการตัดติ่งเนื้อชนิด adenomatous polyps หรือ sessile serrated polyps ตลอดจนประชากรกลุ่มพิเศษ เช่น ผู้ที่มีภาวะอ้วนและผู้สูบบุหรี่ นอกจากนี้ ยังครอบคลุมแนวทางการคัดกรองตามการประเมินระดับความเสี่ยงของผู้ป่วยอีกด้วย

การตรวจเพื่อประเมินผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้อธิบายไว้ในหัวข้อ ‘การตรวจทางห้องปฏิบัติการและอื่น ๆ’ และ ‘การวินิจฉัยทางภาพ’

หัวข้อ ‘การวินิจฉัยแยกโรค’ ได้กล่าวถึงโรคต่าง ๆ ที่อาจมีอาการหรืออาการแสดงคล้ายมะเร็งลำไส้ใหญ่ ซึ่งควรได้รับการพิจารณาและวินิจฉัยแยกโรคอย่างเหมาะสมก่อนสรุปการวินิจฉัย

หัวข้อ ‘การประเมินระยะของโรค’ ได้กล่าวถึงระบบการจัดระยะของมะเร็งลำไส้ใหญ่ตามเกณฑ์ revised Tumor, Node, Metastasis (TNM) classification และการจัดระยะทางพยาธิวิทยาของโรคที่กำหนดโดย American Joint Committee on Cancer รวมถึงวิธีการประเมินระยะของโรคที่ใช้ในการวางแผนการรักษา

หัวข้อ ‘การรักษาด้วยยา’ ได้อธิบายทางเลือกของยาที่ใช้ในการรักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ โดยแบ่งเป็นการรักษาแบบ neoadjuvant therapy และการรักษาแบบ systemic therapy ซึ่งมีแนวทางการรักษาที่แตกต่างกันระหว่างมะเร็งลำไส้ใหญ่และมะเร็งทวารหนัก นอกจากนี้ ยังได้กล่าวถึงทางเลือกในการรักษาผู้ป่วยที่มีการแพร่กระจายของโรคอีกด้วย

การผ่าตัดเป็นแนวทางการรักษาสำคัญสำหรับผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ โดยพิจารณาจากตำแหน่งทางกายวิภาคและระยะของโรค รายละเอียดเกี่ยวกับเทคนิคการผ่าตัดต่าง ๆ ได้อธิบายไว้ในหัวข้อ ‘การผ่าตัด’

การฉายรังสีสามารถพิจารณาให้ก่อน ระหว่าง หรือหลังการผ่าตัด ขึ้นอยู่กับระยะและลักษณะของโรค โดยหัวข้อ ‘การรักษาด้วยรังสี’ ได้กล่าวถึงแนวทางการฉายรังสีในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ไม่สามารถผ่าตัดได้และยังไม่มีการแพร่กระจาย ผู้ป่วยมะเร็งทวารหนักที่สามารถผ่าตัดได้และยังไม่มีการแพร่กระจาย รวมถึงผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่มีการแพร่กระจายของโรค

วิธีการป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่ในระดับปฐมภูมิ เช่น การควบคุมน้ำหนักตัว การเลิกสูบบุหรี่ และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ได้อธิบายไว้โดยละเอียดในหัวข้อ ‘การป้องกัน’

การตรวจและการประเมินที่ใช้ในการติดตามผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่หลังการรักษา ได้กล่าวไว้ในหัวข้อ ‘การติดตามผล’